jelatin hakkında


Şüpheli durumda olan katkı maddelerinden neden uzak durmamız gerektiğinden diğer yazılarımızda bahsetmiştik. Bu katkılardan jelatini daha yakından inceleyeceğiz. Ancak öncesinde istihale ne demek onu öğrenelim.

İstihâle, necis bir maddenin yapı değişimine uğrayarak temiz (tâhir) hale gelmesi ya da kimyasal yapısındaki değişim yoluyla haram iken helâle dönüşmesi anlamında bir fıkıh terimidir. 

Jelatininin gıda ürünlerinde kullanımında ise yapısal bir değişim söz konusu olmadığından  helal edici istihâleye uğramamaktadır. Jelatin aslen haram bir hayvandan elde edildi ise haramdır. Aslen helal bir hayvandan elde edilmişse, o hayvanın İslami usule göre kesilmiş olması şartıyla jelatin helaldir (Okur, 2016; TSE HBAİK- 2, 2013). 

Jelatinin Kullanım Alanları

Jelatin (E441); gıda, ilaç ve kozmetik gibi birçok sektörde çok geniş bir kullanım alanına sahip olan; sığır, koyun, keçi ve domuz gibi hayvanların bağ dokuları ve kemiklerinden ekstrakte edilen kolajenin, kısmi hidrolizi ile üretilen, yapısal olarak geri dönüşümsüz saf bir proteindir.

Aşağıdaki tabloda kullanım alanları ve ne amaçla kullanıldığı belirtilmiştir.

Jelatin gıda endüstrisi dışında, kozmetik endüstrisinde de çok fazla kullanılmaktadır.  İnsanoğlunun güzel ve kırışmamış bir deriye sahip olma arzusu, kozmetik endüstrisinde kollajen ve jelatin kullanımında bir çığır açmıştır. Sığır, domuz ve balık kökenli kollajen ve jelatinler, saç ve deri bakım ürünlerinde kullanılan ve önemli fonksiyonlar icra eden ürünlerdir. Örneğin, jelatin hidrolizatları, su bağlama kapasitesini artırmak, trans-epidermal su kaybını azaltmak ve deriyi iyileştirmek amacıyla deri bakım setlerine ilave edilmektedir.  

Bu nedenle gıda ürünlerinde olduğu gibi kozmetik kullanımında da jelatine karşı dikkatli olmak ve şüphe ile yaklaşmak gerekmektedir. 


Kaynaklar

Yetim, H. (2011). Jelatin üretimi, özellikleri ve kullanımı. 1.Ulusal Helal ve Sağlıklı Gıda Kongresi. Gıda Katkı Maddeleri: Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Ss: 86-94.

Okur, K. H. (2016). Istihâle. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/istihale-fikih

TSE HBAİK-2 (2013). Türk Standartları Enstitüsü Helal Belgelendirme Akademik İstişare Kurulu 2. Olağan Toplantısı, 01-02 Haziran 2013, Afyon.