Müslümanın, helal-haram konusunda kendi araştırmasını yapması gerektiği bir çağda yaşıyoruz. Bu nedenle kesimi şüpheli hayvan etlerinin, şüpheye neden olacak durumlarına dikkat çekmek için öncelikle kesim işlemlerinin yapılışı hakkında bilgi sahibi olmamız gerekiyor.

Önceki yazıda, İslami usulde bir hayvanın nasıl kesilmesi gerektiğinden bahsetmiştik. Ancak endüstriyel üretimde ise hayvanların belli bir düzende ve hızda kesilmesi için bazı yöntemler geliştirilmiştir. 'Sersemleterek kesilme' bu yöntemlerden biridir. Üç farklı şekilde uygulanmaktadır;

  1. Tabanca yöntemi
  2. Elektrik akımı ile bayıltma
  3. CO2 ile bayıltma
Tabanca yöntemi ile bayıltma metodunda beyinde sarsıntı oluşturmak amacıyla farklı tabanca türleri ile hızlı atım yapılmaktadır. 

Hayvanlara uygulanan bir başka bayıltma metodu da elektrikle bayıltmadır. Bu yöntemin hayvanlara uygulanması, insanlara uygulanan elektroşoktan esinlenerek 1930 yılında gündeme getirilmiştir (Nazlı, 2013). Elektrikle bayıltma yöntemindeki amaç, beyne yeterli miktarda elektrik akımının ulaşmasını sağlayarak sinir hücrelerini depolarize etmek ve beynin normal aktivitesini bozmaktır.

Bir başka bayıltma metodu, karbondioksitle bayıltmadır. Bu yöntemde farklı oranlardaki karbondioksit ile havadan oluşan gaz karışımından yararlanılmaktadır. Bu gaz karışımının bulunduğu odalara veya tünellere alınan hayvanlar, 3045 saniye süreyle gaza maruz bırakılarak bayıltılmaktadır. Yapılan araştırmalara göre karbondioksit ile bayıltılan hayvanlar, temiz havaya çıkartıldıkları takdirde 1-2 dakika sonra ayılmaya başlamakta ve 5 dakika içerisinde hayati fonksiyonlarını geri kazanmaktadır (Nazlı, 2013).

KANATLILAR

Kanatlılar için de çeşitli bayıltma uygulamaları mevcuttur. Kanatlılara uygulanan farklı bayıltma yöntemleri arasında elektrikle bayıltma metodu en yaygın kullanılandır (Joseph vd. 2013). Bu yöntem için kanatlılar, ayaklarından asılarak baş aşağı pozisyona getirilmekte ve başları elektrikle yüklenmiş su havuzlarına daldırılmaktadır (Tayar ve Yıbar, 2013).

helal-gıda-hakkında-yazılar

Kuru Yolum Sistemi: Hayvanlar hat üzerindeyken buhar odalarından geçirilir. Bu odalarda iki yönlü levhalardan buhar verilir. Buhar sayesinde deride bulunan epidermist tüy kökleri genişler, açılır. Sonrasında silikon iki palet arasına gönderilen tavukların tüy yolum işlemi gerçekleşir.

Sulu Yolum Sistemi: Bu sistemde ise hayvanlar sıcaklığı maksimum 48-50ᵒC olan bir havuza daldırılır. Belirli sayıda tavuk daldırıldıktan sonra bu su dönüşümlü olarak değiştirilir. Tavukların suda bekletilme süresi de suyun sıcaklığı da önemlidir. Zira kirli suyun deriye nüfus etme tehlikesi vardır. Yine havuzdan çıkan tavuklar paletlerle yolum işlemi yapılır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’na ait 24.02.2010 tarihli karar şu şekildedir: 

“Kesim işleminde geleneksel uygulama, hayvanın yere yatırılıp, ayaklarından bağlanarak boğazının keskin bir bıçakla kesilmesi şeklindedir. Fakat kesim işlemini kolaylaştırmak, göstereceği fiziki direnci ve duyacağı acıyı azaltmak amacı ile hayvanı askıya alma, bayıltma, uyuşturma ve şoklama gibi işlemden sonra henüz ölmeden kesmekte dinen bir sakınca yoktur. Ancak belirtilen bu uygulamaların etkisi ile kesilmeden ölmüş olan hayvanın eti yenmez” (Yaman, 2011).

Hz. Peygamber (s.a.v), “Hayvanı kestiğinizde, kesimi güzel yapınız” buyurmuştur (Buhârî, Zebâih). Hayvanı sakinleştirecek veya bayıltacak düzeyde şok uygulamasının, hadiste tavsiye edilen güzel kesim kapsamında değerlendirilmesi de mümkündür (Çayıroğlu, 2014).


Yüksek Gıda Mühendisi Selvanur KARA


Yaralanılan Kaynaklar:

Çayıroğlu, Y. (2014). İslam Hukukuna Göre Helal Gıda, Çağlayan Matbaası, 454 sf, İstanbul.

Yaman, A. (2011). Hayvan Kesim Yöntemleri ve Fıkhî Hükümleri. IV. Dinî Meseleler İstişare Toplantısı: Günümüzde Helal Gıda. Afyon.

Joseph, P. Schilling, MW. Williams, JB. Radhakrishnan, V. Battula, V. Christensen, K. Vizzier-Thaxton, Y. Schmidt. TB. (2013). Broiler Stunning Methods and Their Effects on Welfare, Rigor Mortis,and Meat Quality. World's Poultry Science Journal, 99-112.

TAYAR, M., & DOĞAN, M. (2019). Helal Kesim. Academic Platform Journal of Halal Life Style, 1(2), 62-76.

(Devam yazılarını okumak için tıklayınız.)