Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir hadis-i şerif’te şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz helal bellidir. Haram da bellidir. Fakat bu ikisi arasında (helal veya haram olduğu açıkça belli olmayan) bir takım şüpheli şeyler vardır ki, pek çok kimse onları bilemez. Şüpheli şeylerden kaçınan bir kimse, dinini ve haysiyetini korumuş olur. " (Buhârî, Îmân, 39)

Gıdaların haram olması ve helalliği, Kuran-ı Kerim’de ayetlerle bildirilmiştir. Helal ve haram bellidir lakin tüketicilerin helali ararken dikkat etmeleri gereken noktalardan biri; şüpheli olan durumlardır.

İslami olarak gıdalar üç grupta incelenmektedir:

Helal gıdalar'a

  • Sığır, deve, koyun, keçi, manda, tavuk, ördek ve tavşan gibi hayvanlar ile geyik, keklik gibi av hayvanlarının etleri inek, koyun, deve ve keçi
  • Bal, balık
  • Sarhoşluk vermeyen bitkiler taze veya tabii olarak dondurulmuş meyveler
  • Yer fıstığı, Antep fıstığı, fındık, ceviz gibi kabuklu ve reçineli meyveler
  • Buğday, arpa, pirinç, çavdar, yulaf gibi taneli gıdalar... örnek verilebilir.

Haram gıdalar'a

  • Domuz Eti
  • Kan
  • Et/leş yiyen veya yırtıcı hayvanlar ve kuşlar
  • Leş:kendiliğinden ölmüş hayvanlar
  • İslami usulle kesilmemiş eti helal hayvanlar
  • Sürüngen, böcek vb haşerat
  • Şarap, bira, rakı, ispirto vb alkollü içecekler... örnek verilebilir. 

Şüpheli denilen durumlara, öncelikle 'kesimi şüpheli hayvan etleri', 'domuz vb haram olan hayvanlardan elde edilen katkılar', 'alkol oluşan bazı içecekler veya alkol katılarak elde edilen içecekler' vb durumları sayabiliriz. 

İlk işleyeceğimiz konu, 'kesimi şüpheli hayvan etleri'. Eti yenilebilen hayvanlardan kara hayvanlarının etinin helal olabilmesi için, hükmen kesilerek kanlarının akıtılması gerekmektedir. Nitekim kendiliğinden ölen hayvanlarla, kesici olan bir aletle usulüne uygun olarak kesilmeden ölen hayvanlar, ayetlerde meyte (ölmüş hayvan) kabul edilmiş ve etlerinin yenilmesi haram kılınmıştır. 

Bir hayvan etinin helal olması için, usulüne uygun kesim şartları şunlardır:

  • Hanefilere göre besmele çekilerek, hayvanın nefes ve yemek boruları ile iki şah damarının veya bu damarlardan birisinin kesilmesi şeklinde yapılır. Kesimi yapan kişinin Ehl-i Kitap olması gerekmektedir. Besmelenin kasten terk edilmesi halinde kesilen hayvanın eti Hanefilere göre haram olur. Ama unutarak terk edilirse helaldir. 
  • Şâfiîler besmelenin kasten terk edilmesi halinde de etin yenilebileceği görüşündedirler. (Nevevî, el-Mecmû’,VIII,412 vd.)

Sığır, manda, koyun ve keçi cinsinden hayvanlar yatırılıp çenelerinin hemen altından boğazlanmak suretiyle (zebh), deve ise göğsünün hemen üzerinden kesilir (nahr) ve hayvanın kanının iyice akması için bir süre beklenilir. Kesimden önce bıçak ve benzeri kesici aletlerin hayvanın gözünden uzak bir yerde bilenmesi sünnettir. Hayvanlardan biri, diğerinin gözü önünde kesilmemelidir (Kâsânî, Bedâi‘, V, 41).

Ancak mevcut uygulanan sistemlerden biri olan elektroşok ile kesimde; hayvana verilen elektriğin ölüme yol açıp, hayvanı ölü hayvan (meyte) durumuna düşürülüp etin helalliğinin ortadan kalkması gözlenir.

Günümüzde İslami olarak kesimin, hayvana daha fazla zarar verdiği ve hijyenikliği bakımından eleştiriler gelmektedir. Ancak hem elektroşok uygulamaları hem de kümes hayvanlarında elektrikli suya daldırıp tüy yolma işlemleri sırasında eziyet daha fazla olmaktadır. Bu nedenle yapılan uygulamaların helal kesim şartlarına göre değerlendirilmesi gerekmektedir.


(Devam yazılarını okumak için tıklayınız.)